• Pogórze Ciężkowickie

    Południowa panorama z wieży widokowej spod szczytu Brzanki. Zachodzące Słońce oświetla pagóry Pogórza Ciężkowickiego oraz szczyty Beskidu Niskiego.

  • Pogórze Ciężkowickie

    Gęsta sieć szlaków umożliwia wędrówkę mniej obeznanym turystom; bardziej zaawansowanym polecam włóczęgę pogórzańskimi bezdrożami.

  • Pogórzańskie sanktuaria

    W cichych wsiach oraz sennych miasteczkach ukryte są lokalne sanktuaria, które od wieków są celem pątniczych wędrówek.

piątek, 26 marca 2021

Cmentarz wojenny 141, Ciężkowice-Rakutowa

Cmentarz wojny nr 141 okręgu IV Łużna położony jest w Ciężkowicach w przysiółku Rakutowa na Pogórzu Ciężkowickim. Cmentarz zaprojektował prawdopodobnie Jan Szczepkowski. Założony został na planie czworoboku. Rzędy mogił otacza z dwóch stron wysoki kamienny mur, a z pozostałych dwóch drewniany płot. Brama wejściowa znajduje się od strony północnej. Na osi wejścia, w tylnej ścianie, wysoki kamienny krzyż łaciński. Na polu grobowym krzyże nagrobne, drewniane z blaszanymi daszkami oraz betonowe stele. W 25 grobach masowych i w 16 pojedynczych pochowano na nim 33 żołnierzy austriackich, 60 żołnierzy niemieckich oraz 255 żołnierzy rosyjskich, którzy polegli 2 maja 1915 roku.








Udostępnij:

Las Dąbry - mogiły Żydów i partyzantów AK

Las Dąbry leżący w granicach Rzepiennika Strzyżewskiego na Pogórzu Ciężkowickim w czasie II Wojny Światowej stał się areną dwóch tragicznych wydarzeń. 11 sierpnia 1942 roku niemieccy okupanci rozstrzelali w nim 364 Żydów z Rzepiennika Strzyżewskiego i okolic. Zamordowane wówczas osoby to głównie dzieci, starcy i kobiety. Zdrowi mężczyźni nadający się do pracy zostali wywiezieni do podkrakowskiego obozu w Płaszowie. Po wojnie miejsce kaźni upamiętniono oryginalnym pomnikiem w formie wielkiej betonowej płyty z umieszczoną na niej liczbą „364” wykonaną z rzecznych otoczaków. U szczytu betonowej płyty ustawiono obelisk z Gwiazdą Dawida i napisami w językach hebrajskim i polskim o treści: "Ku pamięci 364 ofiar pomordowanych przez zbirów Niemieckich. Za komitet Gorlicki J. Peller". Dojście do mogiły wygodną drogą leśną niebieskim szlakiem z Rzepiennika.





Podążając dalej niebieskim szlakiem w kierunku Ciężkowic na skraju lasu natkniemy się na zadbany cmentarz partyzantów plutonu Regina II batalionu "Barbara" 16 p.p. AK. Wycofujący się z okolic Jamnej po zwycięskiej bitwie z okupantami batalion został częściowo zdemobilizowany i podzielony Noc z 16 na 17 października 1944 r. oddział spędził w stodole. Rankiem partyzanci zostali zaatakowani przez przeważające siły niemieckie (około 140 żołnierzy). Z 29 żołnierzy w walce zginęło 18, 10 zostało wysłanych do obozu Gross-Rosen, a jednemu partyzantowi udało się zbiec mimo ran. Niemiecki atak był następstwem zdrady gospodarza, który udzielił schronienia partyzantom. W lesie naprzeciwko cmentarza słabo wyraźna ścieżka doprowadzi nas do miejsca z krzyżem oznaczającego pierwotną mogiłę partyzancką. Nieco dalej za lasem przy asfaltowej drodze ustawiono monument z krzyżem upamiętniający to wydarzenie.















Udostępnij:

poniedziałek, 15 marca 2021

Pomnik przyrody "Kamienie Brodzińskiego"

Kamienie Brodzińskiego to ciekawe miejsce z ostańcowymi skałkami i grzybami skalnymi znajdujące się na wzgórzu Paprotna (432 m.n.p.m.) na terenie Pogórza Wiśnickiego. Prowadzi do niego ścieżka edukacyjna o długości około 1 km. Dogodnym miejscem do pozostawienia auta jest niewielki parking obok hotelu Pod Kamieniem przy drodze wojewódzkiej nr 966.
Kamienie noszą imię Kazimierza Brodzińskiego (1791-1835), znanego poety, historyka, tłumacza, który urodził się w nieodległej Królówce i który często odwiedzał to miejsce.

Pierwsze próby objęcia ochroną tego miejsca podjęto w okresie międzywojennym. Dzięki staraniom profesora bocheńskiego gimnazjum oraz działacza Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego Piotra Galasa w czerwcu 1938 roku powołano do istnienia rezerwat przyrody „Kamienie Brodzińskiego”. Po II Wojnie Światowej starano się o ponowne uznanie Kamieni Brodzińskiego za rezerwat co jednak nie nastąpiło. Dopiero 10 listopada 1962 roku „kamienie” objęto ochroną prawną w formie pomnika przyrody.

Kamienie Brodzińskiego to malownicza grupa skał w kształcie baszt, grzybów, ambon i skalnych występów zbudowanych z piaskowca istebniańskiego płaszczowiny śląskiej wieku kredowego. Kilka największych form otrzymało swoje nazwy: Okręt, Wielki Kamień czy Górna i Dolna Ambona Stokowa. Skały położone są na terenie świetlistego boru sosnowego z domieszką popularnych drzew liściastych.









Udostępnij:

niedziela, 14 marca 2021

Cmentarz wojenny nr 303, Rajbot

Cmentarz wojenny nr 303 okręgu IX Bochnia położony jest we wsi Rajbot, gminie Lipnica Murowana, powiecie bocheńskim, województwie małopolskim. Został założony na zboczach wzgórza Paprotna na Pogórzu Wiśnickim. Architektem złożenia cmentarnego jest Frank Stark. Główne prace przy budowie wykonali jeńcy włoscy, rosyjscy i okoliczni chłopi. Chłopi zajmowali się zwożeniem kamieni, jeńcy włoscy pracami kamieniarskim, rosyjscy ciesielskimi. Sam cmentarz powstał w 1915 roku po zwycięskiej bitwie pod Gorlicami.

Cmentarz wytyczony na planie prostokąta ze ściętymi narożami zlokalizowany jest na granicy lasu i pól uprawnych, położony w pewnej odległości od drogi. Z szosy do okazałego głównego portalu wejściowego prowadzą kamienne schodki i wąska ścieżka wytyczona miedzą. W portalu metalowa konstrukcja bramy. Centralną część cmentarza zajmuje masywny kamienny obelisk w formie krzyża. Za solidnym kamiennym murem - w którym po lewej i prawej stronie od wejścia umieszczono kamienne ławy – miejsca pochówku rozmieszczono rzędami równolegle do głównej osi cmentarza. Na zachodniej ścianie muru cmentarza, na przedłużeniu osi głównej, znajduje się pomnikowa ściana z niewielkim kamiennym krzyżem na małym cokole. Na ścianie tej znajdował się w języku niemieckim napis: Brama śmierci prowadzi wiernych ku nieśmiertelności, niestety uległ on zniszczeniu. Z tyłu ściany znajduje się napis: Drogim Przyjaciołom z naszej kochanej Armii.

W przedniej części cmentarza umieszczono groby z kamiennymi stelami i żeliwnymi tablicami. Po lewej stronie znajdują się groby żołnierzy pruskich, mające na tablicy krzyż maltański, po prawej żołnierzy rosyjskich z podwójnym, prawosławnym krzyżem. W tylnej części cmentarza (za kolumną) znajdują się skromniejsze nagrobki ziemne z żeliwnymi krzyżami na niewielkiej betonowej podstawie.








Udostępnij:

sobota, 13 marca 2021

Pomnikowe Drzewa - Pogórze Rożnowskie


Lipa Jana III Sobieskiego

Przydonica - wzgórze Glinik
Samotnie rosnące drzewo na szczycie wzgórza do którego prowadzi szutrowa droga wśród pól. Pod lipą kapliczka domkowa, obok rosnący kasztanowiec. Według podania pod tym drzewem odpoczywał król Jan III Sobieski wracając z pola bitwy pod Wiedniem w 1683 roku. Obiekt przy szlaku czerwonym (Nowy Sącz-Bartkowa Posada) oraz niebieskim (dalekobieżny Tarnów-Rogacz Wielki).





Lipa w okolicach wzgórza Falkowa (506 m.n.p.m.)

Droga Bruśnik - Bukowiec
Samotnie rosnące drzewo przy asfaltowej drodze Bruśnik - Bukowiec. Niestety pień drzewa pęknięty, pusty w środku; część konarów martwa bez liści. Zauważalna dewastacja farbą. Na drzewie zawieszona kapliczka. Obiekt przy szlaku niebieskim (dalekobieżny Tarnów-Rogacz Wielki) oraz zielonym (Szalowa - Jamna)




Udostępnij:

Cmentarz wojenny nr 184, Brzozowa

Cmentarz wojenny nr 184 okręgu VI Tarnów położony jest we wsi Brzozowa, w gminie Gromnik, powiecie tarnowskim, województwie małopolskim. Projektantem założenia jest Heinricha Scholz. 

Cmentarz założony został na planie czworoboku o powierzchni ok. 200 m2. Ogrodzenie stanowi drewniany płot wraz z murowanymi słupkami, od frontu wejście z drewnianą furtką. W ogrodzenie wkomponowana została czworoboczna kapliczka domkowa pochodząca z początku XX wieku. We wnęce kapliczki figura Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej. Brak jest tu tak charakterystycznego dla innych założeń cmentarnych tego typu punktu centralnego w postaci pomnika lub obelisku. Na grobach poległych ustawiono kamienne stele zaopatrzone w tabliczki imienne oraz żeliwne krzyże (maltańskie i lotaryńskie). Cmentarz otaczają okazałe dęby. 

W 7 grobach zbiorowych i 24 pojedynczych pochowano tu 78 żołnierzy austro-węgierskich i 25 rosyjskich. Zidentyfikowano 20 z nich, wyłącznie z armii austro-węgierskiej. Wszyscy pochowani zginęli w 1914 roku.

Kapliczka przeszła gruntowny remont w 2016 roku, a sam cmentarz został odnowiony kilka lat temu dzięki środkom węgierskim przekazanych w ramach porozumienia między Małopolskim Urzędem Wojewódzkim, a Instytutem i Muzeum Historii Wojen na Węgrzech



Plan cmentarza



Kapliczka - stan sprzed 2016 roku





Udostępnij:

Siarczkowe źródła w masywie Suchej Góry

 


Brzozowa to stara wieś Pogórza Rożnowskiego rozlokowana w cichej dolinie nad potokiem Brzozowianka. Jest to dogodne miejsce do wyjścia w masyw Suchej Góry leżący na południe od wsi. Przedłużeniem Suchej Góry na zachodzie jest masyw Styru, na wchodzie jej stoki opadają w dolinę potoku Kipsznianki. Dogodnym miejscem do pozostawienia auta jest obszerny parking koło późnogotyckiego drewnianego kościoła św. Mikołaja z końca XV wieku. Jest on wpisany do rejestru zabytków oraz znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego.



Spod kościoła udaję się za znakami żółtymi mijając pod drodze kilka zabudowań w tym starą drewnianą stodołę tak charakterystyczną w swojej bryle dla tych terenów. Ścieżka wspina się łagodnie ku górze osiągając pośrednią kulminację przy cmentarzu wojennym nr 184 okręgu VI. Jest to niewielki obiekt na planie czworoboku o drewnianym ogrodzeniu z wkomponowaną w niego kapliczką z początków XX wieku (powstała prawdopodobnie w 1902 lub 1922 roku). Nagrobki mające formę kamiennych steli z żelaznymi krzyżami ustawiono w regularnych odstępach. Brak jest tu tak charakterystycznego dla innych założeń cmentarnych tego typu punktu centralnego w postaci pomnika lub obelisku. Pochowani to polegli żołnierze armii rosyjskiej i austro-węgierskiej (więcej informacji patrz dział Cmentarze I Wojny Światowej).




Spod cmentarza roztacza się rozległy widok na okolicę. Kawałek za nekropolią na rozwidleniu dróg szlak żółty prowadzi prosto do ostatnich zabudowań, ja jednak posiadając starszą mapę na której nie uwzględniono zmiany przebiegu szlaku skręcam tutaj w prawo. Asfaltowa droga prowadzi między drzewami, później obok kilku zabudowań i wspina się pod krawędź lasu. W tej okolicy powinien znajdować się symboliczny pomnik żołnierzy Armii Krajowej, mi jednak nie udało się go odnaleźć. Być może tak jak i szlak, został on błędnie oznaczony na mapie. Warto się tu chwilę zatrzymać, gdyż roztacza się stąd ładny widok w kierunku północnym na wzniesienie Jurasówki i Wału.


W lesie odnajduję dawne oznaczenia szlaku. Nie są to jednak znaki typowe dla PTTKu, lecz nieco inne – być może był to niegdyś szlak gminny. Stara droga wyprowadza mnie na kulminacje obok gospodarstwa, a stąd jeszcze 50-100 metrów wąską ścieżką w dół do drogi i czarnego szlaku PTTK Zakliczyn – Sucha Góra. Droga podchodzi teraz pod kulminację Suchej Góry Zachodniej. Warto zboczyć tu z traktu pod świeży wyrąb skąd otwierają się ładne widoki na dolinę Jastrzębi oraz okoliczne pagóry. Przed węzłem szlaków można zatrzymać się na odpoczynek w obszernej wiacie przygotowanej przez Lasy Państwowe.





Wchodzę teraz w przysiółek Góry, gdzie znajduje się kilka gospodarstw oraz domków letniskowych wynajmowanych w sezonie. Jest to ujmujący zaciszny zakątek w pięknymi widokami. Począwszy od węzła szlaków wędruję teraz szlakiem zielonym oraz pokrywającą się z nim ścieżką przyrodniczą Ośrodka Edukacji Ekologicznej w Polichtach.




Opuszczając Suchą Górę Zachodnią zielony szlak sprowadza mnie przez las w dół na dość głęboką przełęcz przez którą wartkim nurtem przepływa silnie meandrujący potok. Nieco zaskakujący jest fakt, że na tej wysokości znajduje się tak płaskie i szerokie miejsce. Jest to efekt rozcięcia przełęczy i poszerzenia jej przez wodę w płaskodenną dolinkę. Musi być tu niesamowicie przyjemnie w upalne, letnie dni.


Szlak zielony mocno podrywa się z przełęczy ku górze i doprowadza mnie do osobliwości tej okolicy, a mianowicie do źródeł siarczkowych zawierających w swoim składzie siarkowodór oraz wielosiarczki wodoru (stąd nieprzyjemny zapach zgniłych jaj unoszący się w ich pobliżu). Pierwsze ze źródeł na mojej trasie do Źródło Geologów, ujęte w 2 betonowe kręgi i zadaszone. Obok znajduje się obszerna szopa z wanną oraz wielki kocioł do podgrzewania wody. Należy tu nadmienić, że wody te są wodami leczniczymi i są wykorzystywane lokalnie w balneoterapii w tychże „leśnych łazienkach”.


Kawałek dalej za Źródłem Geologów osiągam granicę lasu i docieram na szczyt Suchej Góry oraz do symbolicznej mogiły-kurhanu. Jest to pomnik postawiony w miejscu pochówku 2 partyzantów IV Kompanii „Ewa” i Batalionu „Barbara” AK Wiktora Bończyka „Piechocińskiego” oraz Tadeusza Czupiela „Zaskrońca”. Podczas niemieckiego ataku na pozycje partyzanckie 12 września 1944 roku „Piechociński” poniósł śmierć, a sam „Zaskorniec” kopał mu grób. Jednak i on tego samego dnia został śmiertelnie ranny. W wyniku tego zdarzenia obojga pochowano w jednym grobie. W 1945 roku szczątki poległych zostały ekshumowane i przeniesione na cmentarz w Tarnowie-Mościcach. Symboliczna mogiła przywołuje swoją formą inne upamiętnienie lecz z I Wojny Światowej pozostające dziś poza granicami naszego kraju – Krzyż Legionów na Przełęczy Legionów w Gorganach.





Przy pomniku opuszczam zielony szlak i podążam teraz za oznaczeniami żółtej ścieżki przyrodniczej. Aby dotrzeć do kolejnego źródła siarczkowego - Źródła Jacka - należy w miejscu, gdzie ścieżka przyrodnicza skręca w lewo pod kątem prostym pójść słabo widoczną drogą na wprost jakieś 100-150 m. Pod dojściu do kolejnej drogi skręcić w prawo i iść jakieś 50 m w górę wzdłuż widocznego po lewej stronie potoku. Na łuku drogi wyprowadzającej z lasu należy pójść prosto. W tym miejscu na drzewach pojawiają się oznaczenia doprowadzające do źródła.


Źródło Jacka położone jest w korycie potoku. Ma ono formę mis skalnych o niewielkiej głębokości z których wypływa lecznicza. Oprócz zapachu, charakterystycznym elementem źródeł jest ich zabarwienie – w misie na dnie jest ono czarne bądź fioletowe, natomiast w miejscach płynących lub płytszych białe – wynika to z żyjących tu bakterii siarkowych.



Ostatnim punktem spaceru pozostało dotarcie do 3 źródła – Źródła Paweł. Dotrzeć jest do niego stosunkowo łatwo, gdyż znajduje się tuż przy żółtej ścieżce przyrodniczej. Podobnie jak pozostałe ma kształt owalnej misy z której wypływa woda. Wszystkie źródła są pomnikami przyrody nieożywionej podlegającej ochronie.




Do Brzozowej wracam przez przysiółek Wilcza Góra bez szlaku (choć na mapie jest, lecz fizycznie został zmieniony jego przebieg) już w promieniach zachodzącego marcowego Słońca.





Udostępnij:

Szukaj na tym blogu

Drewniana Architektura

Drewniana Architektura

Archiwum bloga